سرمایه‌گذاران تامین مالی جمعی چگونه تصمیم می‌گیرند؟

سرمایه‌گذاران تامین مالی جمعی هنگام انتخاب یک فرصت سرمایه‌گذاری لزوما با معیارهای یکسانی تصمیم نمی‌گیرند. یک پژوهش جدید نشان می‌دهد میزان سرمایه‌گذاری، تعداد طرح‌های موجود در سبد سرمایه‌گذار و ویژگی‌های هر طرح می‌تواند بر شیوه تصمیم‌گیری افراد اثر متفاوتی داشته باشد.

این مطالعه با بررسی 14,130 تصمیم سرمایه‌گذاری از سوی 8,732 سرمایه‌گذار نشان می‌دهد که نمی‌توان همه سرمایه‌گذاران تامین مالی جمعی را یک گروه یکدست در نظر گرفت. عواملی مانند حداقل مبلغ سرمایه‌گذاری، میزان سهام پیشنهادی، مرحله جذب سرمایه، مدل کسب‌وکار و ویژگی‌های تیم برای گروه‌های مختلف سرمایه‌گذاران وزن یکسانی ندارند.

یافته‌های این پژوهش می‌تواند نگاه دقیق‌تری به رفتار سرمایه‌گذاران در بازار تامین مالی جمعی ارائه کند و نشان دهد چرا شناخت نوع سرمایه‌گذار، در کنار بررسی ویژگی‌های یک طرح، اهمیت دارد.

یک الگوی تصمیم‌گیری برای همه سرمایه‌گذاران وجود ندارد

پژوهش Daniel Berliner، Rotem Shneor و Andreas Wald با عنوان Beyond one-size-fits-all: Empirical evidence on the heterogeneity of equity crowdfunding investors’ decision drivers در نشریه Electronic Markets منتشر شده است.
پژوهشگران در این مطالعه به‌جای آنکه همه سرمایه‌گذاران را یک گروه واحد در نظر بگیرند، رفتار آنها را براساس دو معیار قابل مشاهده بررسی کرده‌اند: متوسط مبلغ سرمایه‌گذاری و تعداد سرمایه‌گذاری‌های موجود در سبد هر فرد.
داده‌های پژوهش از پلتفرم اسرائیلی PipelBiz استخراج شده و شامل 14,130 تصمیم سرمایه‌گذاری متعلق به 8,732 سرمایه‌گذار است. نتیجه کلی نشان می‌دهد گروه‌های مختلف سرمایه‌گذاران، اطلاعات و نشانه‌های مربوط به یک فرصت سرمایه‌گذاری را به شیوه‌های متفاوتی ارزیابی می‌کنند

چهار گروه سرمایه‌گذار در تامین مالی جمعی

پژوهشگران با توجه به مبلغ و تعداد سرمایه‌گذاری‌ها، چهار الگوی رفتاری را بررسی کرده‌اند.

Friends and Family شامل افرادی است که معمولا مبلغ نسبتا کمتری را تنها در یک طرح سرمایه‌گذاری می‌کنند.

Niche Interest Angels نیز معمولا در یک طرح مشارکت می‌کنند، اما مبلغ سرمایه‌گذاری آنها بالاتر است.

Hobby Retail Investors سرمایه‌گذارانی هستند که با مبالغ نسبتا کمتر در چندین طرح سرمایه‌گذاری می‌کنند و به این ترتیب سبدی از سرمایه‌گذاری‌های مختلف تشکیل می‌دهند.

در نهایت، Speculative Angels شامل سرمایه‌گذارانی است که مبالغ بالاتری را در چندین طرح سرمایه‌گذاری می‌کنند.

این دسته‌بندی به پژوهشگران اجازه داده است بررسی کنند که هر گروه هنگام ارزیابی یک فرصت تامین مالی جمعی به چه اطلاعاتی واکنش متفاوتی نشان می‌دهد.

سرمایه‌گذاران تامین مالی جمعی به چه اطلاعاتی توجه می‌کنند؟

یکی از مهم‌ترین نتایج مطالعه این است که اثر اطلاعات یک طرح برای همه سرمایه‌گذاران یکسان نیست.

پژوهش نشان می‌دهد عواملی مانند حداقل مبلغ ورود به سرمایه‌گذاری، درصد سهام عرضه‌شده، مرحله جذب سرمایه، مدل کسب‌وکار و ویژگی‌های تیم مدیریتی می‌توانند بر تصمیم گروه‌های مختلف سرمایه‌گذار اثر متفاوتی داشته باشند.

حتی برخی عواملی که در نگاه نخست می‌توانند برای همه سرمایه‌گذاران مهم به نظر برسند، در نتایج این پژوهش اثر عمومی و یکسانی نداشته‌اند. برای مثال، پژوهشگران گزارش کرده‌اند که ارزش‌گذاری کسب‌وکار و حداقل هدف تامین مالی، در نمونه مورد مطالعه بر هیچ‌یک از چهار گروه سرمایه‌گذار اثر معناداری نشان نداده است.

این یافته نشان می‌دهد تصمیم‌گیری در تامین مالی جمعی را نمی‌توان تنها به یک یا دو شاخص محدود کرد.

تجربه و اندازه سبد سرمایه‌گذاری می‌تواند رفتار افراد را تغییر دهد

تفاوت میان فردی که برای نخستین بار در یک طرح سرمایه‌گذاری می‌کند و فردی که هم‌زمان در چند فرصت سرمایه‌گذاری حضور دارد، فقط در تعداد سرمایه‌گذاری‌های آنها خلاصه نمی‌شود.

مطالعات پیشین بررسی‌شده در این پژوهش نیز نشان داده‌اند سرمایه‌گذارانی که سبدهای متنوع‌تری دارند، در برخی موارد رفتار نزدیک‌تری به سرمایه‌گذاران حرفه‌ای نشان می‌دهند. در مقابل، سرمایه‌گذارانی که تنها در یک طرح حضور دارند، ممکن است انگیزه‌ها و معیارهای متفاوتی داشته باشند.

به همین دلیل، تعداد سرمایه‌گذاری‌ها و متوسط مبلغ سرمایه‌گذاری می‌تواند برای شناخت بهتر رفتار سرمایه‌گذار مورد توجه قرار گیرد.

نقش اطلاعات در کاهش عدم اطمینان سرمایه‌گذار

در تامین مالی جمعی، سرمایه‌گذار معمولا اطلاعات کاملی درباره کیفیت واقعی کسب‌وکار، توانایی تیم و آینده طرح در اختیار ندارد. این وضعیت باعث شکل‌گیری نوعی عدم تقارن اطلاعاتی میان صاحبان کسب‌وکار و سرمایه‌گذاران می‌شود.
براساس ادبیات بررسی‌شده در این پژوهش، سرمایه‌گذاران برای کاهش این عدم اطمینان از مجموعه‌ای از نشانه‌ها استفاده می‌کنند؛ از ویژگی‌های تیم و سابقه کسب‌وکار گرفته تا شرایط کمپین و میزان تعهد بنیان‌گذاران.
بنابراین کیفیت و نحوه ارائه اطلاعات درباره یک طرح می‌تواند بخشی از فرایند ارزیابی فرصت سرمایه‌گذاری باشد.

حداقل مبلغ سرمایه‌گذاری چه نقشی در تصمیم سرمایه‌گذار دارد؟

حداقل مبلغ سرمایه‌گذاری یکی از اطلاعاتی است که به‌صورت مستقیم در اختیار سرمایه‌گذار قرار می‌گیرد.

پژوهش‌های پیشین عمدتا نشان داده‌اند پایین‌تر بودن حداقل مبلغ ورود می‌تواند امکان مشارکت تعداد بیشتری از سرمایه‌گذاران را فراهم کند، زیرا سرمایه کمتری درگیر شده و مبلغ کمتری نیز در معرض ریسک قرار می‌گیرد.

با این حال، مطالعه Berliner، Shneor و Wald نشان می‌دهد واکنش به این عامل نیز به نوع سرمایه‌گذار بستگی دارد و نمی‌توان یک رفتار واحد را به همه گروه‌ها نسبت داد.

چرا شناخت سرمایه‌گذار برای سکوهای تامین مالی جمعی اهمیت دارد؟

نتایج این پژوهش فقط برای شناخت رفتار سرمایه‌گذار اهمیت ندارد؛ برای سکوهای تامین مالی جمعی و کسب‌وکارهایی که قصد جذب سرمایه دارند نیز قابل توجه است.
اگر گروه‌های مختلف سرمایه‌گذاران نسبت به اطلاعات یک طرح واکنش‌های متفاوتی داشته باشند، ارائه یک پیام یکسان به همه مخاطبان لزوما بهترین روش برای معرفی فرصت سرمایه‌گذاری نیست.
پژوهشگران نیز در جمع‌بندی مطالعه تاکید می‌کنند که نتایج می‌تواند به کسب‌وکارها و پلتفرم‌ها برای طراحی و زمان‌بندی بهتر کمپین‌ها و هدف‌گیری گروه‌های مختلف سرمایه‌گذاران کمک کند.

آیا این نتایج درباره بازار تامین مالی جمعی ایران نیز صدق می‌کند؟

این مطالعه درباره تامین مالی جمعی مبتنی بر سهام انجام شده و داده‌های آن مربوط به پلتفرم PipelBiz است. بنابراین نتایج پژوهش را نمی‌توان مستقیما به رفتار سرمایه‌گذاران در بازار تامین مالی جمعی ایران تعمیم داد.

با این حال، یافته‌های آن یک پرسش مهم را برای بازار ایران مطرح می‌کند: آیا سرمایه‌گذاران ایرانی نیز با افزایش تجربه، تعداد سرمایه‌گذاری‌ها یا اندازه سبد خود، معیارهای متفاوتی برای انتخاب طرح‌های تامین مالی جمعی پیدا می‌کنند؟

پاسخ دقیق به این پرسش نیازمند بررسی داده‌های بازار ایران است. اما تفکیک سرمایه‌گذاران براساس رفتار واقعی آنها می‌تواند موضوع مهمی برای تحلیل‌های آینده بازار تامین مالی جمعی کشور باشد.

جمع‌بندی؛ تصمیم سرمایه‌گذاری فقط به یک معیار وابسته نیست

نتایج این پژوهش نشان می‌دهد نمی‌توان برای همه سرمایه‌گذاران تامین مالی جمعی یک الگوی تصمیم‌گیری واحد تعریف کرد.

مبلغ سرمایه‌گذاری، تعداد طرح‌های موجود در سبد، مدل کسب‌وکار، مرحله جذب سرمایه، شرایط طرح و ویژگی‌های تیم می‌توانند برای گروه‌های مختلف سرمایه‌گذاران اهمیت متفاوتی داشته باشند.

برای سکوهای تامین مالی جمعی نیز این یافته اهمیت ویژه‌ای دارد. شناخت بهتر رفتار سرمایه‌گذاران می‌تواند در نحوه ارائه اطلاعات، دسته‌بندی فرصت‌های سرمایه‌گذاری و ارتباط موثرتر میان طرح‌ها و سرمایه‌گذاران مورد استفاده قرار گیرد.

منبع:
Electronic Markets – Springer Nature، منتشرشده در 3 دسامبر 2025. مقاله به‌صورت Open Access منتشر شده است.